RSS

Pranata Mangsa

          Ingkang katur ing ngandap punika minangka bleger ancer-ancer, sinaosa limrahipun dalah kathah-kathahipun dipun alami pinanggih mekaten, wonten kemawon mingsad-mingsedipun karana  ewah gingsiring alam sacara internal punapa dene eksternal, dalasan mikro makronipun, ugi jalaran panguliring budinipun manungsa punapa dene polah tingkahipun, kawontenan lajeng nalisir, geseh malah oncat saking raganganing kalimprahanipun, wewatekaning manungsa kaprabawan dening kawontenan kasebat, wimbuh beda-bedaning wedalan ( weton, wiyosan ), dinten, pekenan, sarta wanci tabuhipun, mahanani beda bedaning nuwansa saking ancering blegeripun,

Murih gamblangipun kanthi urut kapratelaaken makaten :

  1. Namaning mangsa
  2. Wekdal dalah danguning orbitipun
  3. Candranipun, tuwin
  4. Kalimprahan babaraning kawontenan

  • Mangsa kasa

– 23 Juni – 2 Agustus ( 41 dinten )

– Sotya murca saking embanan

– Ron-ronan gogrog saking witipun, hawa benter mangsa katiga

  • Mangsa karo

– 3 Agustus – 25 Agustus ( 23 dinten )

– Bantala rengka

– Siti nela, sabin tegal garing, kekirangan toya mangsa katiga

  • Mangsa katelu

– 26 Agustus – 18 September ( 23 dinten )

– Suta manut ing bapa

– Lung-lungan sami mrambat manut utawi madosi lanjaran, hawa benter, angin tumiyub manda-manda saking imbang ler dhateng imbang kidul, tetaneman palawija dipununu mawi toya lepen, sumur punapa dene oncorang irigasi ing mangsa ketiga.

  • Mangsa kapat

–  19 september – 13 Oktober ( 25 dinten )

–   Waspa kumembeng jroning kalbu

–  Tuya tuk sumber wonten ing salebeting siti, dereng mili, ngungkap mangsa rendheng ingkang winastan mangsa labuh, siyang hawanipun prungsang, angin tumiyub manda-manda saking ler kilen dhateng kidul wetan, peksi manyar sami nusuh, para among tani panen palawija.

  • Mangsa kalmia

– 14 Okteber – 9 November ( 27 dinten )

– Pancuran mas sumawur ing jagad

– Jawah, jawah ing wanci siyang tuwin sonten, kadhang kala deres, deres sanget anjalari bena, hawa asrep seger, angkasa kasaput mendhung, angin angidid saking iring kilen tumuju iring kidul wetan, kala-kala sumiyut-siyut, malah asring sinareng jawah angin, ndungkap utawi mbeliki usum wowohan, kasusul kathah laler, sawer medal saking lengipun, ingkang mboten kabenan para among tani cecawis saha wiwit nggarap sabin.

  • Mangsa kanem

– 10 November – 22 Dhesember ( 43 dinten )

– Rasa mulya kasucian

– Usum wowohan, mangsa rendheng, angin tumiyub gumarebeg saking kilen mangetan, sinaling bledheg angampar, hawa asrep lajeng njekut, sawanci-wanci jawah tumurun, sabin tadhah jawah kacekapan toya, kewan kepik toya bebranahan, para among tani lajeng nyebar ing pawinihan.

  • Mangsa kapitu

– 23 Dhesember – 3 Februari ( 43 dinten )

– Wisa kenthir ing maruta

– Wisa, bibit sesakit, gegatel wuluh rawe sumebar maratah kabuncang ing angin santer, ndadosaken kathah sesakit, mangsa rendheng, wit-witan teles gebes, jawah ngeyeyes, peksi-peksi kangelan ngupadi tedha dalah papan pangeyuban, para nara kisma sami tanem ing sabin.

  1. Mangsa kawolu

– 4 Februari – 1 Maret ( 26/27 dinten )

– Anjrah jroning kayun

– Mbabar pikajeng pepenginan, kucing gandhik segawon gancet, taksih jawah tuwin angin, ing wanci ndalu anjekut, kathah bun, taneman pantun ijem riyem-riyem, ndungkap jinem sonten asring kapireng cenggeretnong anyenggeretnong sawentenipun, pinuju panen, lare-lare dalasan kulawarga sami suka gembira ambakar jagung, damel bedhiyang ngawekani raos atis, ing sabin pating kerlip kekonang angatingalaken cahyanipun.

  1. Mangsa kasanga

– 2 Maret – 26 Maret ( 25 dinten )

– Wedharing wacana mulya

– Jangkrik ngerik, gangsir ngenthir, gareng ( pung ) ngereng, pratela nyelaki mangsa mareng, sinaosa taksih asring jawah saha angin, wanci siyang saha dalu taksih asrep, angin tumiyub saking iring kidul, sawatawis usum wowohan, pantun tumiyung awarni jenar kumenyar.

  • Mangsa dasa / kasadasa

– 27 Maret – 19 April ( 24 dinten )

– Gedhong mineb jroning kalbu

– Kewan-kewan saha raja kaya sami ngandheg, hawa taksih asrep, sampun awis jawah, angin saking kidul wetan sumiyut sumriwing nggogrogaken ron-ronan, mangsa transisi saking rendheng dhateng ketiga, winastan mangsa mareng, sabin ngilak-ilak waradin awarni jenar kencana, pantun katrajang maruta alembak-lembak pindha ombaking saganten rukmi, nulya panen sami suka rena atur syukur ing Alloh mawi wilujengan dalasan tetingalan mawarni-warni ( Tayuban, Ringgitan saha sanesipun )

  • Mangsa dhesta

– 20 April – 12 Mei ( 23 dinten )

– Sotya sinarawedi

– Peksi – peksi sami ngloloh piyikipun mangsa ketiga, angin saking kidul wetan niyub lumintir menggok ngaler ngetan, saganten rob, kajawi pantun ugi sami panen tetaneman sanesipun.

  • Mangsa saddha

– 13 Mei – 22 Juni ( 41 dinten )

– Tirta sah saking sasana

– Toya kesah ( pisah ) saking panggenanipun, nedheng mangsa ketiga, angin sumilir mandha-mandha, ing wanci siyang benter sanget, ing wanci ndalu asrep sanget, angin saking wetan mangilen ngebahaken woh asem ingkang sampun sami mateng, sawatawis panen wowohan, dene panen pantun tumunten lebar, rabuk kompos dedamen kacawisaken saprelu kangge nenamen palawija, ombaking saganten boten ageng, kadang pamisaya mina sami njala dalah pados ulam ing saganten, ing wekdal punika kathah ulam nus tuwin ulam mangsi.

Sumber : ( Dr. Rama Sudi Yatmana . 2005 ), Kababar Anyar,
Tuntunan Kagem Panatacara Tuwin pamedhar Sabda, Aneka ilmu Semarang.

DjawaDwipa

 

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

 
%d blogger menyukai ini: